جَوَادٌ « : زن سخاوتمند ، - ج جِيَاد و أَجْيَاد و أَجَاويد : اسب تندرو ؛ » فرسٌ جَوَادٌ « : اسب تيزرو ؛ » سِرْتُ اليه جَوَاداً « : با شتاب به سوى او رفت . الجَوَّاد - [ جود ] : آنكه بسيار سخاوتمند باشد . الجُوَادَة - [ جود ] : تشنگى . الجَوَار - [ جور ] : آب بسيار گود و فراخ . الجِوَار - [ جور ] : نزديكى ؛ « بِجِوَاره » : نزديك او ؛ « أَقامَ في جِوَارِه » : نزديك منزل وى سكونت كرد ، امان و پيمان ، زنهار دادن ؛ « هُوَ في جِوَاري » : او در امان و زنهار من است . الجَوَارِح - من الطيور : پرندگان شكارى ؛ « جَوَارحُ النهار » : غم و اندوه روزگار ؛ « نعوذُ باللَّهِ مِنْ طَوَارِقِ الليلِ و جَوَارِح النهار » : از پيشامدهاى بد شب و اندوه روز به خدا پناه مىبريم ؛ « بِكُلِّ جَوَارِحهِ » : با تمام نيرو و توان كه دارد . الجَوَارِش - آنچه از دانه‌ها كه ريز شود مانند عدس و نُخود . اين واژه در زبان متداول رايج است . الجَوَاز - ج أَجْوِزَة [ جوز ] : آسان گيرى ؛ « مِنْ خُلُقي الجَوَاز » : آسانگيرى از اخلاق من است ، امكان داشتن ، آبى كه مسافر از سرچشمه‌اى تا سرچشمهء ديگر با خود بَرَد ، - ج أَجْوِزَة وَجَوَازَات : گذرنامه ، پاسپورت . الجَوَازِيّ - [ جزي ] : جمع ( الجَازِية ) است ؛ « جَزَتْكَ الجَوَازِي » : پاداش يا سزاى آنچه را كه كرده بودى گرفتى . الجَوَاسّ - [ جسّ ] ؛ « جَوَاسُّ الإنْسَانِ » : حواس پنجگانهء انسان است كه بوسيلهء دست و چشم و دهان و بينى و گوش به كار مىرود . الجَوَّاس - [ جوس ] : آنكه در ميان مردم فساد افكند ، - ( ح ) : شير الجَوَّال - [ جول ] : آنكه بسيار رفت و آمد كند ، آنكه چيزى را كشف كند ، پيشاهنگ . الجَوَالَة - [ جول ] مِنَ الشيءِ : بهترين هر چيزى . الجَوَّالَة - [ جول ] : آنكه بسيار رفت و آمد كند ، پيشاهنگانِ بزرگ . الجَوَالِح - [ جلح ] ( ز ) : آنچه از نوكهاى نِى و مانند آن به گونهء پنبه در نى زارها پخش و پراكنده باشد ، قالبهاى يخ هنگاميكه مقدارى از آن آب شود . الجُوَالِق - ج جَوَالِق و جَوَالِيق : بار پشم يا موى . اين واژه فارسى است . الجِوَالِق - ج جَوَالِق و جَوَالِيق : مترادف ( الجُوَالِق ) است . الجَوَانِب - جمع ( الجانب ) است ؛ « رَحْبُ الجَوَانِبْ » : نيك سيرت و خوش برخورد و معاشرت . الجَوَانِح - [ جنح ] ( ع ا ) : دنده‌هاى پائين سينه ؛ « بينَ جَوَانِحى » : ميان دنده‌هاى سينه‌ام . الجَوَّانيّ - منسوب به ( الجَوّ ) است به معناى داخل خانه ، اين واژه ضد ( البَرَّاني ) است يعنى بيرونى خانه . جَوَّبَ - تَجْوِيباً [ جوب ] الشيءَ : ميان آن چيز را بُريد ، - الثوبَ : براى جامه جيب دوخت . الجَوْب - [ جوب ] : مص ، - ج أَجْوَاب : پيراهن زن ، سپر ، آتشدان ، دلو بزرگ . الجَوْبَة - ج جَوَب [ جوب ] : گودال ، فاصله يا گودال ميانه خانه‌ها . الجُوتِه - أو قِنَّب كَلْكُوتا أو القِنَّب الهنديّ ( ن ) : ريسمانهاى هندى كه در صنعت طناب و گونى به كار برده مىشوند . الجُوخ - ج أَجْوَاخ : پارچهء پشمى . اين واژه فارسى است . الجُوخَة - يك قطعه پارچهء پشمى . جَوَّدَ - تَجْوِيداً [ جود ] الشيءَ : آن چيز را به خوبى انجام داد ، آن چيز را خوب و زيبا كرد ، - في عَدْوِه : در دويدن شتاب كرد ، - القَارِئُ : قارى قرآن با تجويد قرائت كرد ، - الفَرَسُ : آن اسب خوب و اصيل شد . الجُود - [ جود ] : كَرَم ، بخشندگى ، سخاوت . الجَوْد - [ جود ] : مص ، باران بسيار . الجَوْدَة - [ جود ] : تشنِگى . الجُوذُر - ج جَوَاذِر ( ح ) : مترادف ( الجُؤْذُر ) است . الجَوْذَر - ج جَوَاذِر ( ح ) : مترادف ( الجُؤْذُر ) است به معناى گوساله‌ى دشتى . جَوَّرَ - تَجْوِيراً [ جور ] هُ : او را به ستم كارى نسبت داد ، او را بر زمين افكند . الجَوْر - [ جور ] : مص ، ستم كار ، وصف است براى مصدر . جَوْرَب - جَوْرَبَةً هُ : به پاى او جوراب پوشانيد . الجَوْرَب - ج جَوَارِب و جَوارِيَة : جوراب ، اين واژه را در زبان متداول ( الكَلَسة ) و ( القَلْشِينَة ) گويند . اين واژه فارسى است . الجُورَة - ج جُوَر [ جور ] : زمين گود و فرو رفته ، گودال . جَوَّزَ - تَجْوِيزاً [ جوز ] الأَمْرَ : آن امر را اجازه داد و مُباح شمرد ، - الْحُكْمَ : حُكم را جائز شمرد ، - رأْيَهُ : رأى خود را اجراء كرد ، - الإبِلَ : شتر را با خود كشانيد تا بگذرد ، - الدراهِمَ : پولها را رايج كرد . الجَوْز - [ جوز ] : مص ، - ( ن ) : درخت گردو ، ميوهء گردو ؛ « جوزُ الهِند » ( ن ) : درخت نارگيل كه از آن نارگيل بدست آيد و در مناطق گرمسيرى كِشت مىشود ؛ « جَوزُ الشيء » ج أَجواز : ميان و بيشترين هر چيزى ؛ « قَطَعوا جَوْزَ الفلاة » : از ميان بيابان گذشتند ؛ « مَضى جَوْزُ اللَيل » : بيشتر شب گذشت . الجَوْزَاء - [ جوز ] ( فك ) : نام بُرجى است در آسمان ، گوسفند سياه كه در ميان آن سفيدى باشد . الجَوْزَة - ( ن ) : واحد ( الجَوز ) به معناى يك گردو است ، ميوهء گردو ، يك بار آب نوشيدن ؛ « جَوزَةُ العُنُق » : بر آمدگي جلوى گردن كه از غضروف تشكيل شده است . الجَوْزَل - ج جَوَازِل : جوجهء كبوتر . الجَوْسَق - ج جَوَاسق و جَوَاسِيق : به معناى كاخ است . اين واژه فارسى است . الجَوْش - [ جوش ] : سينه ، - مِنَ اللَّيْل : پاسى از شب . الجَوْشَن - ج جَوَاشِن : سينه ، زِرِه ، زرهى كه بر روى سينه پوشند ، - مِنَ اللَّيلِ :